RADYASYON ALTINDA ÇALIŞAN İŞÇİLERİN HAKLARI

1. Radyasyonlu işlerde çalışmak özel kurallara tabidir

Radyasyonla çalışan işler:

-Röntgen, tomografi, MR

-Nükleer tıp

-Radyoterapi

-Endüstriyel radyografi gibi alanlardır.

Bu işlerde normal iş kuralları değil, özel koruyucu hükümler uygulanır.

2. Herkes radyasyonlu işte çalıştırılamaz

1. İşçi sağlık raporu olmadan radyasyonlu işte çalıştırılamaz

2. Periyodik sağlık kontrolleri zorunludur

Sağlık durumu uygun olmayan işçi:

o Bu işte çalıştırılamaz

o Başka bir uygun işe geçirilmelidir

3. Çalışma süresi daha kısadır

İyonlaştırıcı radyasyonla çalışan işçilerin haftalık çalışma süresi 35 saattir. Bu süre 45 saat değildir, genel işçilerden farklıdır.

➡️ 35 saatin üzerindeki her çalışma fazla mesai sayılır. ➡️ “Personel eksik”, “nöbet var”, “idare et” gibi gerekçeler geçerli değildir.

2. Fazla Mesai Yaptırılamaz mı? Yaptırılırsa Ne Olur?

Radyasyon altında çalışan bir işçiye:

• Haftalık 35 saati aşan çalışma

• Günlük 11 saati aşan çalışma

• Gece 7,5 saati aşan çalışma

• Yılda 270 saati aşan fazla mesai

hukuka aykırıdır.

Eğer buna rağmen çalıştırılıyorsa:

• Fazla mesai ücreti %50 zamlı ödenmelidir

• Ya da işçinin onayıyla serbest zaman kullandırılmalıdır

Ödenmezse işçi:

• Haklı nedenle işten ayrılabilir

• Kıdem tazminatını talep edebilir

3. 24 Saat Nöbet Usulü Çalışma Sınırları

24 saat nöbet tutulan işyerlerinde:

• İşçi fiilen en fazla 14 saat çalışmış sayılır

• Bunun 11 saati normal, üzeri fazla mesaidir

• Gece süresinde 7,5 saati aşan kısım ayrıca fazla mesaidir

➡️ “24 saat nöbet, 24 saat dinlenme” sistemi sınırsız değildir ➡️ Bu sistemde bile fazla mesai ücreti doğabilir

4. Şua (Sağlık) İzni Hakkı

Radyasyonla çalışan işçilerin yıllık izinlerine ek olarak şua izni hakkı vardır.

-Denetimli alanda fiilen çalışılan süreye göre

-15 – 30 gün arası ek izin verilir

-Bu izin zorunludur, işveren reddedemez

Şua izni:

-“İstersen kullan” denilemez

-“Personel yok” bahanesiyle engellenemez

➡️ Kullandırılmazsa ücreti ayrıca ödenir

5. Dozimetre ve Radyasyon Ölçüm Hakkı

Radyasyonla çalışan her işçiye:

• Dozimetre takılması

• Maruz kalınan dozların kayıt altına alınması

• Sonuçların işçiye bildirilmesi

zorunludur.

➡️ Doz bilgisi işçiden saklanamaz ➡️ e-Devlet’e işlenmeli, işçi erişebilmelidir ➡️ Doz sınırı aşılırsa işçi derhal sağlık iznine çıkarılmalıdır

6. Sağlık Kontrolleri Zorunludur

Radyasyon altında çalışan işçilerin:

-En az yılda 2 kez

-Kan değerleri ve sağlık kontrolleri yapılmalıdır

Bu kontroller yapılmazsa:

-İşveren iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğünü ihlal eder

-İşçi için haklı fesih sebebi doğar.

7. Koruyucu ekipman zorunludur

İşveren:

• Kurşun önlük

• Koruyucu gözlük

• Tiroid koruyucu

• Dozimetre sağlamak zorundadır.

• “Ekipman var ama kullanılmıyor” bahanesi işvereni kurtarmaz.

8. Hamile ve emziren kadınlar kesinlikle çalıştırılamaz

 Hamilelik öğrenildiği anda:

o Radyasyonlu işte çalıştırma derhal durdurulur

 Emzirme döneminde de radyasyonlu iş yasaktır

 Ücret ve diğer haklar aynen devam eder

9. Sağlık sorunu gelişirse sorumluluk doğar

 Radyasyona bağlı hastalıklar:

o Meslek hastalığı sayılabilir

 İşveren:

o Yetersiz önlem

o Aşırı doz

o Fazla çalışma nedeniyle tazminat sorumluluğu altına girer

10. Bilgilendirme ve eğitim zorunludur

 İşçi:

o Radyasyon riskleri konusunda bilgilendirilmelidir

o Yazılı eğitim almalıdır

 “Bilmiyordum” savunması geçerli değildir

RADYASYON ALTINDA ÇALIŞANLAR İÇİN

SIK SORULAN SORULAR

Radyasyonlu işte herkes çalışabilir mi? ❌ Hayır, sağlık raporu şarttır.

Fazla mesai yapabilir miyim? ➡️ Kural olarak hayır, istisnaîdir.

Dozimetre takmak zorunda mıyım? ✅ Evet, zorunludur.

305

Doz sınırı aşılırsa ne olur? ➡️ Çalıştırılamazsın, hakların korunur.

Koruyucu ekipman verilmezse ne yapabilirim? ➡️ Çalışmaktan kaçınma hakkın doğar.

Hamileyken çalışmaya devam edebilir miyim? ❌ Hayır, kesin yasaktır.

Radyasyona bağlı hastalık meslek hastalığı sayılır mı? ✅ Şartları varsa evet.

İşveren bu riskleri anlatmak zorunda mı? ✅ Evet.

Bu işlerde erken emeklilik var mı? ➡️ Duruma ve primlere göre olabilir.

Uzun süre çalışmak tazminat hakkı doğurur mu? ➡️ Hak ihlali varsa doğabilir.

İş davalarında hak kaybına uğramamanız için avukat desteğine başvurmanız önemlidir. Avukat desteği için dilerseniz bizimle iletişime geçebilirsiniz.