Gözaltı Nedir?
Gözaltı Süresi, Şartları ve Gözaltına Alınan Kişinin Hakları
Gözaltı; hâkim kararı olmaksızın, ancak kanunda öngörülen belirli şartların varlığı hâlinde, kişinin Cumhuriyet savcısının talimatı ile kolluk tarafından geçici süreyle tutulması ve kişi hürriyetinin kısıtlanması anlamına gelir.
Ceza muhakemesinde gözaltı, soruşturma evresinde başvurulan olağan bir koruma tedbiri olarak kabul edilmektedir. Ancak bu tedbir, istisnai nitelikte olup sıkı şartlara ve süre sınırlamalarına tabidir.
Gözaltı Kararı Nasıl Verilir?
İşlendiği iddia edilen bir fiil nedeniyle yakalanan kişi hakkında:
Cumhuriyet savcısına derhâl bilgi verilir,
Savcının talimatı doğrultusunda işlem yapılır,
Savcılık tarafından serbest bırakılmayan kişi hakkında gözaltı kararı verilebilir.
Kolluk, kendiliğinden gözaltı kararı veremez; işlem mutlaka savcının talimatına dayanmalıdır.
Gözaltı Süresi Ne Kadardır?
Gözaltı süresi, yakalama anından itibaren hesaplanır.
Genel Kural
Zorunlu Yol Süresi
Yakalama yerine en yakın hâkim veya mahkemeye gönderilme için
En fazla 12 saat eklenebilir
Uzatma Hâlleri
Bazı suçlar veya özel durumlarda gözaltı süresi:
Toplamda 4 güne kadar uzatılabilir
📌 Gözaltı süresinin uzatılması da savcı kararıyla mümkündür ve itiraza tabidir.
Gözaltı Kararına İtiraz Edilebilir mi?
Evet. Gözaltına alınan kişi:
Gözaltı kararına,
Gözaltı süresinin uzatılmasına
karşı Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edebilir.
İtiraz, hâkim tarafından derhâl incelenir ve hukuka aykırılık tespit edilirse kişi serbest bırakılır.
Gözaltına Alınan Kişinin Hakları Nelerdir?
Ceza Muhakemesi Kanunu, gözaltına alınan kişinin temel haklarını açıkça düzenlemiştir. Bu haklar, gözaltı işleminin hukuka uygunluğunun da güvencesidir.
1. Yakınlarına Haber Verme Hakkı
Gözaltına alınan kişi:
Gözaltına alındığında,
Gözaltı süresi uzatıldığında
yakınlarına durumun bildirilmesini isteme hakkına sahiptir. Bildirim, kolluk tarafından yapılır.
Yabancı uyruklu kişiler bakımından:
Yazılı olarak karşı çıkılmadıkça,
Vatandaşı olunan devletin konsolosluğuna bildirim yapılır.
2. Susma Hakkı
Gözaltına alınan kişi:
Kendisine yöneltilen suçlamalar hakkında ifade vermek zorunda değildir,
Kendisi aleyhine delil oluşturacak beyanda bulunmaya zorlanamaz.
📌 Susma hakkının kullanılması aleyhe yorumlanamaz.
3. Avukatla Görüşme Hakkı
Gözaltına alınan kişi:
Gözaltına alındığı andan itibaren avukatla görüşme hakkına sahiptir,
Avukatıyla görüşmeden ifade vermeyi reddedebilir.
Bu hak, adil yargılanma hakkının temel unsurlarındandır.
4. Tercüman Hakkı
Ana dili Türkçe olmayan veya yabancı uyruklu kişiler:
Tercüman aracılığıyla ifade verme,
Avukatla tercüman eşliğinde görüşme
hakkına sahiptir.
5. Sağlık Kontrolü Hakkı
Gözaltına alınan kişi:
Gözaltı öncesinde,
Gözaltı süresince,
Gözaltı sonrasında
sağlık kontrolünden geçirilme hakkına sahiptir. Bu hak, kötü muamele iddialarının önlenmesi açısından önemlidir.
6. İtiraz Hakkı
Gözaltına alma işlemi ve süresinin uzatılması, kişi veya müdafii tarafından hâkim önüne taşınabilir. Hukuka aykırı gözaltı hâlinde serbest bırakma kararı verilir.
7. Konsolosluğa Bildirilmesini İsteme Hakkı
Yakalanan veya gözaltına alınan yabancı:
Konsolosluğuna bildirim yapılmasını talep edebilir,
Bu bildirim kural olarak zorunludur.
Bildirim yapılmaması, usul ihlali oluşturur.
Sonuç ve Değerlendirme
Gözaltı, istisnai ve geçici bir özgürlük kısıtlamasıdır
Süreler sıkı şekilde sınırlanmıştır
Gözaltına alınan kişinin hakları kanunla güvence altındadır
Hak ihlali hâlinde itiraz ve denetim yolları açıktır
👉 Gözaltı sürecinde susma hakkının kullanılması ve avukat desteği, telafisi güç hak kayıplarının önlenmesi açısından hayati önem taşır. BİZE ULAŞABİLİRSİNİZ.
Yorumlar