Maaşın Bir Kısmının Elden, Bir Kısmının Bankadan Yatırılması Durumunda Geriye Dönük Haklar Nasıl Aranır? Maaşın bir kısmı bankadan, bir kısmı elden ödeniyorsa işçi hangi haklara sahiptir? Elden maaşın ispatı, SGK primleri, kıdem tazminatı ve ücret alacağı davaları hakkında detaylı bilgi.
Maaşın Bir Kısmının Elden, Bir Kısmının Bankadan Yatırılması Durumunda Geriye Dönük Haklar Nasıl Aranır?
Uygulamada en sık karşılaşılan iş hukuku uyuşmazlıklarından biri, işçinin gerçek maaşının bir kısmının bankaya yatırılması, kalan kısmının ise elden ödenmesidir. Bu yöntemle işverenler çoğu zaman SGK primlerini düşük göstermek, vergi yükünü azaltmak ve ileride doğacak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla mesai, yıllık izin ve diğer işçilik alacaklarını daha düşük hesaplamak istemektedir.
Ancak bu uygulama hukuka aykırıdır ve işçinin gerçek ücretini talep etmesine engel değildir.
Ücretin Bankadan Ödenmesi Zorunluluğu
4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ücret, işçiye yapılan temel işçilik alacağıdır.
Ayrıca Ücret, Prim, İkramiye ve Bu Nitelikteki Her Türlü İstihkakın Bankalar Aracılığıyla Ödenmesine Dair Yönetmelik gereğince, belirli sayının üzerinde işçi çalıştıran işverenlerin ücretleri banka aracılığıyla ödemesi zorunludur.
Buna rağmen uygulamada birçok işveren;
Asgari ücreti bankaya yatırmakta,
Kalan ücreti elden vermekte,
SGK primlerini düşük bildirmektedir.
Bu durum hem işçinin sosyal güvenlik haklarını hem de ileride doğacak tazminatlarını olumsuz etkilemektedir.
Elden Ödenen Maaş Hukuken Geçerli Midir?
Evet.
Elden ödeme yapılmış olması, o ödemenin hukuken hiç yapılmadığı anlamına gelmez.
Ancak uyuşmazlık halinde önemli olan husus işçinin gerçek ücretini ispat edebilmesidir.
Yargıtay'ın yerleşik kararlarına göre ücretin gerçekte ne kadar olduğu her türlü delille ispatlanabilir.
Gerçek Maaş Nasıl İspatlanır?
İşçi aşağıdaki delilleri kullanabilir:
Banka hesap hareketleri
Elden ödeme makbuzları
WhatsApp yazışmaları
E-postalar
Maaş teklif yazıları
İş sözleşmesi
Ücret pazarlığına ilişkin mesajlar
Bordrolar
Tanık beyanları
Şirket içi yazışmalar
Özellikle aynı işyerinde çalışan tanıkların anlatımları uygulamada büyük önem taşımaktadır.
SGK Primleri Eksik Yatırıldıysa Ne Olur?
İşveren gerçek ücret yerine düşük ücret üzerinden prim bildirimi yapıyorsa bu durum sosyal güvenlik mevzuatına da aykırıdır.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca işveren, işçinin gerçek prime esas kazancını SGK'ya bildirmek zorundadır.
Eksik bildirimin tespit edilmesi halinde;
SGK tarafından idari para cezası uygulanabilir.
Eksik primler tahsil edilir.
Gecikme cezaları ve faiz uygulanabilir.
Kıdem ve İhbar Tazminatı Hangi Ücret Üzerinden Hesaplanır?
1475 sayılı Kanun'un yürürlükte bulunan 14. maddesi ile 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri gereğince kıdem ve ihbar tazminatı hesaplanırken esas alınacak ücret, işçinin fiilen aldığı gerçek brüt ücrettir.
Yani;
Bankaya yatırılan ücret düşük olsa bile, işçi gerçek maaşını ispat ederse;
Kıdem tazminatı,
İhbar tazminatı,
Fazla mesai,
Hafta tatili,
Ulusal bayram ve genel tatil ücretleri,
Yıllık izin alacağı
gerçek ücret üzerinden hesaplanabilir.
Elden Maaş Almak İşçinin Haklarını Kaybettirir Mi?
Hayır.
İşçi elden maaş almayı kabul etmiş olsa bile bu durum;
Gerçek ücretini talep etmesine,
Eksik SGK bildiriminin düzeltilmesini istemesine,
İşçilik alacaklarını dava etmesine
engel değildir.
İş hukukunda temel ilke işçinin korunmasıdır.
İşçi Haklı Fesih Yapabilir Mi?
Evet.
İşveren ücreti eksik gösteriyor, gerçek maaşı bordroya yansıtmıyor veya SGK primlerini düşük bildiriyorsa olayın özelliklerine göre işçi, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-e maddesi kapsamında haklı nedenle iş sözleşmesini feshedebilir.
Bu durumda işçi;
Kıdem tazminatını,
Eksik ücretlerini,
Fazla mesai alacaklarını,
Diğer işçilik alacaklarını
talep edebilir.
Ancak haklı fesih kararı verilmeden önce mutlaka hukuki değerlendirme yapılmalıdır.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre;
Bordrolarda yazan ücret tek başına kesin delil değildir.
İşçinin gerçek ücretinin her türlü delille ispatlanması mümkündür.
Mahkemeler emsal ücret araştırması yapabilir.
Tanık anlatımları ve işyerindeki uygulamalar birlikte değerlendirilir.
Özellikle nitelikli mesleklerde yalnızca asgari ücret alındığı yönündeki savunmalar çoğu zaman hayatın olağan akışına uygun bulunmamaktadır.
İşçi Ne Yapmalıdır?
Gerçek maaşının bir kısmını elden alan işçi;
Banka kayıtlarını saklamalı,
Elden ödemeleri gösteren belgeleri muhafaza etmeli,
Maaş pazarlığına ilişkin mesajları silmemeli,
Bordrolarını dikkatle incelemeli,
Hak kaybı yaşamadan önce hukuki destek almalıdır.
Zamanaşımı süreleri dolmadan dava açılması büyük önem taşımaktadır.
Sonuç
Maaşın bir kısmının bankadan, bir kısmının elden ödenmesi uygulamada sık görülse de hukuken işçinin gerçek ücretini ortadan kaldırmaz. İşçi, gerçek maaşını ispat edebildiği takdirde kıdem ve ihbar tazminatı başta olmak üzere tüm işçilik alacaklarını gerçek ücret üzerinden talep edebilir. Ayrıca eksik SGK primi bildirilmesi nedeniyle sosyal güvenlik haklarının korunması için de gerekli hukuki yollara başvurabilir
AVUKAT DESTEĞİ İÇİN ULAŞABİLİRSİNİZ
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar