Sağlık Sebepleriyle Sözleşmenin Haklı Feshi

Sağlık sorunları nedeniyle iş sözleşmesi nasıl feshedilir? İş Kanunu m. 24/I uyarınca heyet raporu şartları, kıdem tazminatı hakkı, ihbar süresi ve Yargıtay kuralları rehberi.

Sağlık Sebepleriyle İş Sözleşmesinin Haklı Feshi (İş Kanunu m. 24/I)

Çalışanın bedensel ve ruhsal bütünlüğü, çalışma hayatındaki en temel koruma alanıdır. İş sözleşmesiyle üstlenilen işin zaman içinde çalışanın sağlığını bozması veya çalışanın mevcut rahatsızlığı sebebiyle o işi sürdürmesinin hayati tehlike yaratması durumunda, kanun koyucu çalışanı işyerine bağlı kalmaya zorlamaz.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 24. maddesinin birinci fıkrası (Sağlık Sebepleri) uyarınca; işin yürütülmesi sağlığı açısından tehlike arz eden işçi, iş sözleşmesini ihbar süresi beklemeksizin derhal feshedebilir ve en az 1 yıllık kıdemi varsa kıdem tazminatını tam olarak alma hakkına kavuşur.

1. Yasal Dayanak: İş Kanunu m. 24/I Hükmü

İş Kanunu’nun 24. maddesinin birinci fıkrasında işçiye haklı fesih imkanı veren iki ayrı sağlık durumu açıkça sayılmıştır:

a) İş sözleşmesinin konusu olan işin yapılması işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli olursa. (Örn: Bel fıtığı olan bir depo çalışanının ağır kaldırmaya devam etmesi, astım/KOAH hastası bir temizlikçinin kimyasal ortamda çalışması, fırın veya döküm işçisinin aşırı ısı nedeniyle kalp krizi riski taşıması).b) İşçinin sürekli olarak yakından ve doğrudan buluşup görüştüğü işveren yahut başka bir işçi bulaşıcı veya işçinin işi ile bağdaşmayan bir hastalığa tutulursa.

2. En Kritik Şart: "Sağlık Kurulu (Heyet) Raporu" Zorunluluğu

Sağlık gerekçesiyle yapılacak bir fesihte çalışanların en çok yanıldığı nokta delil toplama aşamasıdır.

• Tek Hekim Raporu Yetersizdir: Aile hekiminden veya poliklinikten alınan 3-5 günlük geçici istirahat raporları ya da basit muayene kağıtları haklı fesih için mahkemelerce asla yeterli delil kabul edilmez.

• Tam Teşekküllü Hastane Şartı: Yargıtay’ın yerleşik içtihatlarına göre; feshin geçerli sayılması için Devlet Hastaneleri, Üniversite Araştırma Hastaneleri veya Sağlık Bakanlığı onaylı yetkili hastanelerden alınmış "Sağlık Kurulu (Heyet) Raporu" zorunludur.

• Raporda Yer Alması Gereken İbareler: Raporda yalnızca hastalığın tanısı yer almamalıdır. Raporda açıkça;

  "Mevcut rahatsızlığı sebebiyle ilgilinin mevcut işinde / pozisyonunda çalışması hayati ve bedensel sağlığı açısından tehlikelidir, bu işi yapması uygun değildir"

  tespitinin yer alması şarttır.

3. İşverenin Başka Bir Pozisyon / Hafif İş Önerme Yükümlülüğü

Yargıtay kararlarına göre sağlık sebebiyle sözleşmenin sona erdirilmesinde "feshin son çare olması ilkesi (ultima ratio)" gözetilir:

1. İşçi sağlık kurulu raporunu sunduğunda, işverene durumunu ve mevcut işi yapamayacağını bildirir.

2. İşverenin bünyesinde işçinin sağlık durumuna uygun, daha hafif veya ofis içi başka bir açık pozisyon varsa, işverenin öncelikle bu görevi önermesi beklenir.

3. İşyerinde sağlık durumuna uygun alternatif bir iş yoksa ya da işveren bu değişikliği yapmaktan kaçınırsa, fesih kaçınılmaz hale gelir ve haklı fesih kesinleşir.

4. Sağlık Sebebiyle Fesih ve Tazminat Hakları

Tazminat / Hak Türü	Alınabilir mi?	Yasal Dayanak
Kıdem Tazminatı	EVET	İş Kanunu 24/I kapsamında fesih istifa sayılmaz, en az 1 yıllık çalışma varsa ödenir.
İhbar Tazminatı	HAYIR	Haklı nedenle fesih doğrudan derhal fesih olduğundan işçi işverenden ihbar tazminatı isteyemez.
İhbar Süresi Çalışma Zorunluluğu	YOKTUR	İşçi bildirim süresini beklemek zorunda değildir, ihtarname ulaştığı gün işi bırakabilir.
İşsizlik Maaşı	EVET	SGK çıkış kodu haklı fesih (Kod 25) olarak bildirildiğinde İŞKUR'dan işsizlik maaşı bağlanır.
İçeride Kalan Alacaklar	EVET	Kullanılmayan yıllık izin, ödenmemiş maaş, fazla mesai ve UBGT alacakları son kuruşuna kadar tahsil edilir.

5. Sağlık Sebepli Fesihte "6 İş Günü" Kuralı Uygulanır mı?

İş Kanunu m. 26'da düzenlenen 6 iş günlük hak düşürücü süre yalnızca ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (m. 24/II ve 25/II) için geçerlidir.

• Sağlık nedenleri (m. 24/I) bu sürece tabi değildir.

• Hastalık veya işin sağlığa verdiği tehlike devam ettiği sürece çalışan haklı fesih hakkını dilediği zaman kullanabilir; 6 günün geçmiş olması hakkı düşürmez.

Sağlık Nedeniyle Ayrılacak Çalışanın İzlemesi Gereken Adımlar

1. Heyet Raporunu Alın: Yetkili devlet veya üniversite hastanesine başvurarak yaptığınız işin adını da rapora yazdırıp "bu işte çalışmasının sakıncalı olduğunu" içerir Sağlık Kurulu Raporu temin edin.

2. İşverene Yazılı Olarak Durumu Bildirin: Raporu ekleyerek işyerinize sağlığınıza uygun hafif bir pozisyon verilmesini, verilemiyorsa sözleşmenizin feshedilerek haklarınızın ödenmesini talep eden bir dilekçe verin.

3. İstifa Dilekçesi İmzalamayın: Şirketin önüne koyacağı "Gördüğüm lüzum üzerine istifa ediyorum" gibi sıradan istifa metinlerine kesinlikle imza atmayın.

4. Noter Kanalıyla İhtarname Çekin: Sağlık raporunuzu ek yaparak Noter aracılığıyla İş Kanunu m. 24/I-a gereği haklı fesih ihtarname bildirimi gönderin ve kıdem tazminatınız ile diğer tüm işçilik alacaklarınızı talep edin.

5. Arabuluculuk ve Dava: Kıdem tazminatınız ödenmezse Adliye'deki Arabuluculuk Bürosu'na başvurun; anlaşma sağlanamadığı takdirde İş Mahkemesi'nde dava açın.

⚠️ ÖNEMLİ YASAL UYARI VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

Burada yer alan tüm açıklamalar, mevzuat hükümleri ve Yargıtay kararları doğrultusunda hazırlanmış genel geçer hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Unutulmamalıdır ki çalışma hayatındaki hiçbir somut olay bir diğeriyle birebir aynı değildir; iş sözleşmenizin içeriği, sağlık raporunun alındığı kurum, rapordaki tıbbi ibarelerin hukuki yeterliliği, işyerindeki alternatif kadrolar ve tebligat usulünüz davanın tüm sonucunu tamamen değiştirebilir.

Kendi başınıza kulaktan dolma bilgilerle veya internetten kopyalanan taslaklarla yapacağınız hatalı bir bildirim, heyet raporu olmadan sadece reçete veya geçici raporla işi terk ederek "haksız devamsızlık" durumuna düşülmesi ya da usulsüz bir fesih; yalnızca içerideki kıdem tazminatınızı ve birikmiş paranızı yakmakla kalmaz, işverenin sizi tazminatsız işten çıkarmasına, mahkeme masraflarını ve istemediğiniz halde karşı tarafın avukatına ait binlerce liralık karşı vekalet ücretini de cebinizden ödemek zorunda kalmanıza yol açabilir.

Bu sebeple ne yaparsanız yapın, hak kaybına uğramamak ve telafisi imkansız maddi zararlarla karşılaşmamak adına haklarınızı aramaya başlamadan önce mutlaka bir avukata danışmalı ve tüm yasal işlemleri uzman bir avukat aracılığıyla yürütmelisiniz. Hukuk teknik bir alandır ve her zaman en doğrusunu, sürecin püf noktalarını işin uzmanı anlar.

AVUKATA BAŞVURUN

Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan  “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.

Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile iletişime geçebilirsiniz.