İhbar süresinde yeni iş arama izni günde kaç saattir? 4857 sayılı İş Kanunu m. 27 uyarınca toplu kullanım hesabı, %100 zamlı ücret ve hak kaybını önleme rehberi.
Yeni İş Arama İzni Süresi: İhbar Süresinde Günde Kaç Saat Hakkınız Var?
İş sözleşmesi ister işveren tarafından feshedilsin isterse işçi tarafından yasal bildirim sürelerine uyularak istifa edilsin; ihbar süresi boyunca çalışanın yeni bir iş bulabilmesi ve işsiz kalmaması amacıyla kanun koyucu özel bir izin mekanizması öngörmüştür.
Birçok çalışan bu hakkın varlığından haberdar değilken, kimi işverenler de "İşler yoğun, izin kullandıramam" diyerek personeli mesai saatlerinde çalıştırmaya devam etmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu’nun 27. maddesi ve Yargıtay’ın emsal kararları doğrultusunda; yeni iş arama izninin süresi, toplu kullanım şartları ve ihlali halinde uygulanacak %100 zamlı tazminat kuralları aşağıda özetlenmiştir:
1. Yasal Süre: Günde En Az Kaç Saat Verilmelidir?
İş Kanunu m. 27/1 hükmü iş arama izninin süresini kesin bir alt sınıra bağlamıştır:
"Bildirim süreleri içinde işveren, işçiye yeni bir iş bulması için gerekli olan iş arama iznini iş saatleri içinde ve ücret kesintisi yapılmadan vermeye mecburdur. İş arama izninin süresi GÜNDE İKİ SAATTEN AZ OLAMAZ."
Asgari Süre: Günde en az 2 saattir. İş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi ile bu süre artırılabilir (örneğin günde 3-4 saat yapılabilir); ancak 2 saatin altına asla düşürülemez.
Mesai Saatleri İçinde Kullandırılır: İzin, işçinin çalışma saatleri içinde verilmelidir. İşverenin "Akşam mesai bittikten sonra iş ara" deme yetkisi yoktur.
Maaştan Kesinti Yapılamaz: İş arama izni kullanılan 2 saatlik süre için çalışanın maaşından, priminden veya yan haklarından hiçbir kesinti yapılamaz; işçi fiilen çalışmış gibi tam ücret alır.
2. İş Arama İzni Toplu Olarak Kullanılabilir mi? (Erken Ayrılma İmkanı)
Çalışanların büyük çoğunluğu günde 2 saat erken çıkmak yerine, bu saatleri birleştirerek işten erken ayrılmayı tercih etmektedir.
İşçinin Tercih Hakkı: Kanun koyucu bu tercihi doğrudan işçiye bırakmıştır:
"İşçi isterse iş arama izin saatlerini birleştirerek TOPLU OLARAK kullanabilir."
İşten Ayrılacağı Günlere Denk Getirme Şartı: Toplu kullanım hakkı keyfi günlerde değil; ihbar süresinin sona ereceği günden önceki günlere rastlamak şartıyla kullanılabilir. Böylece işçi, fiili işten çıkış tarihinden günler önce işyerinden tamamen ayrılma hakkı elde eder.
Yazılı Bildirim Şartı: Toplu kullanmak isteyen işçi, bu talebini ihbar süresi başlamadan önce veya sürenin başında işverene yazılı olarak bildirmek zorundadır.
3. Toplu İş Arama İzni Gün Hesabı Nasıl Yapılır?
Toplu kullanım hesabında ihbar süresi içindeki fiili çalışma iş günleri baz alınır:
İhbar süresi içindeki toplam çalışma günü sayısı tespit edilir (haftalık izin günleri düşülür).
Çalışma gün sayısı 2 saat ile çarpılarak toplam izin saati bulunur.
Bulunan toplam saat, işyerindeki günlük çalışma süresine (genellikle 7,5 saate) bölünerek işçinin kaç tam gün işe gelmeyeceği hesaplanır.
Kıdeme Göre Örnek Toplu İzin Süreleri (Haftada 6 Gün Çalışılan İşyerinde):
Kıdem Süresi | İhbar Süresi | Çalışılan Gün Sayısı | Toplam İzin Saati | Erken Ayrılma Süresi (Yaklaşık) |
6 aydan az | 2 Hafta | 12 İş Günü | 24 Saat | ~3 Gün Önceden Çıkış |
6 ay - 1,5 yıl arası | 4 Hafta | 24 İş Günü | 48 Saat | ~6,5 Gün Önceden Çıkış |
1,5 yıl - 3 yıl arası | 6 Hafta | 36 İş Günü | 72 Saat | ~9,5 Gün Önceden Çıkış |
3 yıldan fazla | 8 Hafta | 48 İş Günü | 96 Saat | ~13 Gün Önceden Çıkış |
(Not: Haftanın 5 günü çalışılan işyerlerinde iş günü sayısı haftada 5 üzerinden hesaplanır).
4. İzin Verilmez veya İzin Sırasında Çalıştırılırsa Ne Olur? (%100 Zamlı Ücret)
İşveren iş arama iznini kullandırmazsa kanun ağır bir yaptırım getirmiştir (İş Kanunu m. 27/2):
İzin Kullandırılmadıysa: İşveren izin vermediği o sürenin ücretini çalışana normal saatlik ücretiyle ödemek zorundadır.
İzin Sırasında İşçi Çalıştırıldıysa: İşveren işçiye iş arama izni vermeyip o saatlerde onu zorla çalıştırırsa; çalıştırdığı sürenin ücretini %100 ZAMLI (ÇİFT YEVMİYE) olarak ödemekle yükümlüdür.
Haklı Fesih Nedeni: İhbar süresinde iş arama izninin engellenmesi, işçiye sözleşmeyi derhal haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını alma hakkı da doğurabilir.
İş Arama İznini Kullanacak İşçinin İzlemesi Gereken Adımlar
Kullanım Şeklinizi Kararlaştırın: Günde 2 saat erken çıkmak mı, yoksa toplu olarak birleştirip işten erken ayrılmak mı istediğinize karar verin.
Yazılı Dilekçe Verin: İhbar tebligatını aldığınız anda veya istifa dilekçenizde "İş Kanunu m. 27 gereğince iş arama izinlerimi toplu olarak ihbar önelimin son günlerinde kullanmak istiyorum" şeklinde açıkça belirtin.
Dilekçenizi Kayıt Altına Alın: Yazının bir kopyasını İK veya işverene "teslim aldım" şerhi düşürterek veya e-posta/noter yoluyla ileterek saklayın.
İhlal Halinde Tazminat Talep Edin: Süre kullandırılmadan tam gün çalıştırıldıysanız, son bordronuzda %100 zamlı iş arama izni karşılığının yer alıp almadığını kontrol edin.
⚠️ ÖNEMLİ YASAL UYARI VE DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
Burada yer alan tüm açıklamalar, mevzuat hükümleri ve Yargıtay kararları doğrultusunda hazırlanmış genel geçer hukuki bilgilendirme niteliğindedir. Unutulmamalıdır ki çalışma hayatındaki hiçbir somut olay bir diğeriyle birebir aynı değildir; iş sözleşmenizin içeriği, haftalık çalışma günü sayısı, ihbar tebligatının tarihi, yazılı talep usulünüz ve delil sunma yönteminiz davanın tüm sonucunu tamamen değiştirebilir.
Kendi başınıza kulaktan dolma bilgilerle veya internetten kopyalanan taslaklarla yapacağınız hatalı bir bildirim, işverenin yazılı onayını almadan kendiliğinden işe gitmeyerek "devamsızlık" durumuna düşülmesi ya da usulsüz bir dava; yalnızca içerideki hakkınızı ve tazminatınızı yakmakla kalmaz, işverenin tutacağı tutanaklarla tazminatsız işten çıkarılmanıza, mahkeme masraflarını ve istemediğiniz halde karşı tarafın avukatına ait binlerce liralık karşı vekalet ücretini de cebinizden ödemek zorunda kalmanıza yol açabilir.
Bu sebeple ne yaparsanız yapın, hak kaybına uğramamak ve maddi bir felaketle karşılaşmamak adına haklarınızı aramaya başlamadan önce mutlaka bir avukata danışmalı ve tüm yasal işlemleri uzman bir avukat aracılığıyla yürütmelisiniz. Hukuk teknik bir alandır ve her zaman en doğrusunu, sürecin püf noktalarını işin uzmanı anlar.
AVUKATA BAŞVURUN
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan
Yorumlar