İşçinin kendi kusuruyla veya alkollü araç kullanarak kaza yapması durumunda iş akdi feshedilebilir mi? İş Kanunu m. 25/II, tazminatsız fesih ve Yargıtay kararları.
İş hayatında çalışanların kendi kusurları veya dikkatsizlikleri sonucunda kaza yapmaları, hem işverenin malvarlığına zarar vermekte hem de iş organizasyonunu aksatmaktadır. Özellikle alkollü araç kullanımı, ehliyetsiz araç kullanılması veya ağır ihmal sonucu gerçekleşen kazalarda işverenin iş sözleşmesini feshetme hakkı İş Kanunu kapsamında açıkça düzenlenmiştir.
Ancak feshin tazminatsız (haklı) fesih mi yoksa tazminatlı (geçerli) fesih mi olacağı olayın oluş şekline, kusur oranına ve verilen zararın boyutuna göre değişmektedir.
Yargıtay kararları ve İş Kanunu çerçevesinde konunun hukuki boyutları aşağıda açıklanmıştır:
1. Tazminatsız Derhal Fesih (İş Kanunu m. 25/II - Haklı Fesih)
İşverenin işçiye kıdem ve ihbar tazminatı ödemeden sözleşmeyi derhal feshedebildiği durumlar İş Kanunu’nun 25/II. maddesinde yer alan "Ahlak ve İyiniyet Kurallarına Uymayan Haller" kapsamına giren durumlardır.
Alkollü araç kullanımı veya ağır kusurlu kaza durumlarında şu iki madde devreye girer:
A) Alkollü İşe Gelme veya Araç Kullanma (İş Kanunu m. 25/II-d)
İşçinin işyerine alkollü gelmesi veya işyerinde alkol alması tek başına dahi tazminatsız fesih sebebidir.
Özellikle şirket aracını kullanırken, iş saatleri içinde veya dışında alkollü şekilde direksiyon başına geçip kaza yapan işçinin sözleşmesi işveren tarafından kıdem ve ihbar tazminatsız olarak derhal feshedilebilir.
B) İşçinin Kendi Kusuruyla 30 Günlük Ücretini Aşan Zarar Vermesi (İş Kanunu m. 25/II-ı)
Kanun maddesine göre; "İşçinin kendi isteğiyle veya savsaması (ihmali) sonucu işin güvenliğini tehlikeye düşürmesi veya işyerinin malı olan veya malı olmayıp da elinin altında bulunan makineleri, tesisatı veya başka eşya ve maddeleri otuz günlük ücretinin tutarıyla ödeyemeyecek derecede hasara ve kayba uğratması" durumunda işveren tazminatsız fesih yapabilir.
Hesaplama Kriteri: İşçinin kusuru sonucunda araca/işyerine verdiği net zarar miktarı, işçinin 30 günlük brüt ücretinden fazla ise ve kazada işçinin kusuru/ihmali sabitse işveren sözleşmeyi kıdem tazminatsız feshedebilir.
2. Tazminatlı Fesih (İş Kanunu m. 18 - Geçerli Nedunle Fesih)
Eğer işçinin yaptığı kaza kendi ağır kusurundan veya alkolden kaynaklanmıyorsa; ancak dikkatsizliği neticesinde iş akışını bozmuş veya hafif derecede hasara yol açmışsa:
Kaza sonucu oluşan zarar işçinin 30 günlük ücretini aşmıyorsa veya olayda alkol/kasıt yoksa işveren tazminatsız fesih yapamaz.
Ancak işveren, "işçinin yeterliliği ve iş yapış şeklinin işyerinde olumsuzluk yaratması" gerekçesiyle Kıdem ve İhbar Tazminatını ödeyerek (geçerli nedenle) iş sözleşmesini feshedebilir.
Bu durumda fesihten önce işçinin yazılı savunmasının alınması şarttır.
3. Kazanın Şirket Aracıyla İş Dışında (Hafta Sonu / Özel Kullanımda) Yapılması
Sıkça karşılaşılan durumlardan biri de işverenin işçiye tahsis ettiği şirket aracıyla hafta sonu veya mesai saatleri dışında alkollü kaza yapılmasıdır.
Yargıtay kararlarına göre; aracın özel kullanımda veya mesai dışında olması işçinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.
İşverene ait aracı alkollü kullanarak kaza yapan ve araca hasar veren işçi, işverenin doğruluk ve bağlılığa uymayan davranışta bulunulması (TBK m. 396 sadakat borcu) ve güven kaybı gerekçesiyle tazminatsız olarak işten çıkarılabilir.
Ayrıca kasko/sigorta şirketlerinin alkollü sürücülerin yaptığı kazalarda ödeme yapmaması nedeniyle oluşan tüm araç hasar bedeli işverence işçiden rücu edilerek (tazminat davası ile) tahsil edilebilir.
4. Mahkemede İspat Yükü ve Kritik Deliller
İşverenin alkollü araç kullanımı veya kusurlu kaza nedeniyle tazminatsız fesih yapabilmesi için mahkemede şu delilleri sunması gerekir:
Trafik Kazası Tespit Tutanağı: Kolluk kuvvetleri (Polis/Jandarma) tarafından tutulan ve tarafların kusur oranlarını gösteren resmi tutanak.
Alkometre / Adli Tıp Alkol Raporu: İşçinin kaza anında promil sınırının üzerinde alkollü olduğunu gösteren resmi sağlık/kolluk raporu.
Ekspertiz ve Hasar Tespit Raporu: Kazada oluşan araç/mal hasarının parasal değerini ve işçinin 30 günlük ücretini aştığını gösteren fatura ve ekspertiz raporları.
Alkollü Araç Kullanımı Nedeniyle İşi Feshedilen İşçi Ne Yapmalı?
Alkolsüz Olduğunuzu Düşünüyorsanız: Trafik ekiplerinin promil ölçümüne itiraz ettiyseniz derhal en yakın hastaneye giderek kan tahlili ile alkolsüz olduğunuzu belgeleyin.
Kusur Oranına İtiraz Edin: Kazada asıl kusurlu karşı taraf ise trafik tutanağına ve kusur raporlarına itiraz edin. Kusurunuz yoksa işveren 25/II maddesinden tazminatsız fesih yapamaz.
Arabuluculuğa Başvurun: Feshin haksız veya usulsüz olduğunu (örneğin zararın 30 günlük ücreti aşmadığını veya alkol bulunmadığını) düşünüyorsanız fesih tarihinden itibaren 1 ay içinde arabulucuya başvurarak kıdem-ihbar tazminatınız ve işe iadeniz için süreç başlatın.
AVUKATA BAŞVURUN
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar