Ölüm izni hangi yakınların vefatında, kaç gün olarak kullanılır? Özel sektör ve memur ölüm izni farkları, kayınpeder/kayınvalide vefatı izni rehberi.
Yas Tutma İzni (Ölüm İzni) Hangi Yakınların Vefatında, Kaç Gün Olarak Kullandırılır?
İş hayatında çalışanların en zor anlarından biri yakın bir aile ferdinin kaybıdır. İş Kanunu, çalışanların bu acı günlerinde acılarını yaşayabilmeleri, defin ve taziye işlemlerini yürütebilmeleri için "Ölüm İzni" (Mazeret İzni) hakkı tanımıştır.
Ancak ölüm izninin kaç gün olduğu, hangi yakınların vefatını kapsadığı ve özel sektör ile kamu çalışanları arasındaki farklar sıklıkla karıştırılmaktadır.
4857 sayılı İş Kanunu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu çerçevesinde yas tutma (ölüm) izni rehberi:
1. Özel Sektör Çalışanları İçin Ölüm İzni (İş Kanunu m. 46 / Ek m. 2)
4857 sayılı İş Kanunu'nun Ek 2. maddesi uyarınca özel sektörde çalışan işçilerin ölüm izni hakları şu şekildedir:
3 Günlük Ücretli Ölüm İzni Verilen Yakınlar:
Eşinin vefatı,
Çocuğunun vefatı,
Anne veya Babasının vefatı,
Kardeşinin vefatı.
Önemli Kural: Özel sektörde yukarıda sayılan 1. derece yakınlar ve kardeş dışında kalan akrabaların vefatında kanuni bir ücretli izin hakkı bulunmamaktadır.
Özel Sektörde Hangi Yakınların Vefatında Kanuni Ölüm İzni YOKTUR?
Kayınvalide / Kayınpeder (Eşin anne ve babası),
Büyükanne / Büyükbaba (Nine / Dede),
Torun,
Amca, Hala, Dayı, Teyze, Kuzen, Yeğen.
(Not: İş sözleşmesinde veya Toplu İş Sözleşmesinde [TİS] daha lehe bir madde varsa, örneğin kayınpeder/kayınvalide vefatı için de izin öngörülmüşse sözleşmedeki kural geçerli olur.)
2. Memurlar (Kamu Çalışanları) İçin Ölüm İzni (657 sayılı DMK m. 104)
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi kamu görevlilerinin ölüm izni hakları özel sektöre göre daha geniştir:
7 Günlük Ücretli Ölüm İzni Verilen Yakınlar:
Eşinin vefatı,
Çocuğunun vefatı,
Kendisi veya Eşinin Anne/Babasının vefatı (Kayınvalide ve Kayınpeder dahildir),
Kendisi veya Eşinin Kardeşinin vefatı (Kayınbirader, Görümce, Baldız dahildir).
Ölüm İzni Hakkında Sıkça Sorulan Sorular ve Kritik Detaylar
1. Ölüm İzni Maaştan Kesilir mi?
HAYIR. Ölüm izni kanunen ücretli mazeret izni statüsündedir. Kullanılan ölüm izni günleri için işçinin veya memurun maaşından, yemek/yol ücretinden veya primlerinden hiçbir kesinti yapılamaz.
2. Ölüm İzni Yıllık İzinden Düşülür mü?
HAYIR. Ölüm izni yıllık izin hakkınızdan düşülemez. Yıllık izin kullanırken aile ferdinizin vefat etmesi durumunda, ölüm izni süresince yıllık izniniz işlerliği durur veya izin sürenize ölüm izni günleri eklenir.
3. Hafta Sonu ve Resmi Tatiller Ölüm İznine Dahil midir?
İş Kanunu’nda ölüm izninin "iş günü" mü yoksa "takvim günü" mü olduğuna dair açık bir ibare yer almamakla birlikte;
Genel yargı ve bakanlık görüşü, feshin ve iznin amacına uygun olarak vefatın gerçekleştiği günden itibaren kesintisiz (takvim günü olarak) kullanılacağı yönündedir.
Yani ölüm izni kullanılırken araya giren cumartesi-pazar veya resmi tatiller kural olarak izin süresinden sayılmaktadır (Sözleşmede aksine hüküm yoksa).
4. Ölüm İzni Ne Zaman Başlar ve Nasıl Belgelenir?
İzin, vefatın gerçekleştiği gün başlar.
İşveren veya İnsan Kaynakları departmanı, suistimalleri önlemek amacıyla işçiden Ölüm Belgesi (Defin Ruhsatı) veya e-Devlet üzerinden alınacak Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği talep edebilir.
Özel Sektör vs. Memur Ölüm İzni Karşılaştırma Tablosu
Yakınlık Derecesi | Özel Sektör (İş Kanunu) | Devlet Memuru (657 DMK) |
Eş / Çocuk | 3 Gün | 7 Gün |
Anne / Baba | 3 Gün | 7 Gün |
Kardeş | 3 Gün | 7 Gün |
Kayınvalide / Kayınpeder | Kanunen Yok (Sözleşmeye Bağlı) | 7 Gün |
Eşin Kardeşi (Baldız/Görümce vb.) | Kanunen Yok | 7 Gün |
Ölüm İzni Verilmeyen İşçi Ne Yapmalıdır?
Birikmiş yıllık izni veya kanuni ölüm izni hakkı olmasına rağmen, birinci derece yakınının vefatında işvereni tarafından izin verilmeyen ya da işe gelmeye zorlanan işçi:
İşçiyi Gözetme Borcu İhlali: İşverenin insani ve kanuni olan bu izni vermemesi, işçiyi gözetme ve dürüstlük kuralının ihlalidir.
Haklı Fesih: Birinci derece yakınının cenazesine katılması engellenen veya izin verilmeyip işten çıkarılmakla tehdit edilen işçi, sözleşmesini İş Kanunu m. 24/II uyarınca haklı nedenle feshedip kıdem tazminatını talep edebilir.
AVUKATA BAŞVURUN
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar