EVDEN ÇALIŞAN İŞÇİLERİN BİLMESİ GEREKENLER VE HAKLARI

Uzaktan çalışma (evden çalışma), özellikle beyaz yakalılar başta olmak üzere milyonlarca çalışan için kalıcı hâle gelmiştir. Ancak birçok işçi, evden çalıştığı için işçi haklarının azaldığını sanmakta; bu da hak kayıplarına yol açmaktadır.

Önemli: Evden çalışan işçi, hukuken tam anlamıyla işçidir ve İş Kanunu kapsamındadır.

Bu yazıda evden çalışan işçilerin maaş, mesai, sigorta, izin, fesih ve tazminat hakları ayrıntılı olarak açıklanmıştır.

Evden Çalışma (Uzaktan Çalışma) Nedir?

Dayanak: 4857 sayılı İş Kanunu m.14 ve Uzaktan Çalışma Yönetmeliği

Evden çalışma; işçinin, iş görme edimini işverenin işyeri dışında, genellikle evinde ve dijital araçlarla yerine getirmesidir.

Örnekler:

1. Home office çalışanlar

2. Hibrit çalışanlar

3. Tam uzaktan çalışan beyaz yakalılar

Evden Çalışan İşçi İş Kanunu’na Tabi midir?

✔ Evet. Evden çalışan işçiler:

1. İş Kanunu

2. SGK mevzuatı

3. İş sağlığı ve güvenliği

4. Fazla mesai hükümleri

kapsamındadır.

❌ “Evden çalışıyorsun, mesai sayılmaz” anlayışı hukuka aykırıdır.

Evden Çalışan İşçinin Maaş Hakkı

✔ Maaş, ofiste çalışan işçiden daha düşük olamaz

✔ Asgari ücretin altında ödeme yapılamaz

✔ Elden ödeme yasaktır

✔ Maaşın geç ödenmesi haklı fesih nedenidir.

Evden çalışma, maaş kesintisi gerekçesi olamaz.

Evden Çalışan İşçinin Fazla Mesai Hakkı

Evden Çalışırken Fazla Mesai Olur mu?

✔ Evet.

Haftalık:

45 saatin üzeri → fazla mesai

-Günlük 11 saat sınırı geçilemez

Fazla Mesai Nasıl İspatlanır?

• Mail kayıtları

• WhatsApp mesajları

• Sistem giriş-çıkış kayıtları

• Görev teslim saatleri

Evden Çalışan İşçinin Mesai Saatleri

✔ Çalışma saatleri sözleşmede belirtilmelidir

✔ İşveren 7/24 ulaşılabilirlik dayatamaz

✔ Mesai dışı sürekli mesaj/mail → örtülü fazla mesai

İşçinin dinlenme hakkı evden çalışmada da korunur.

Evden Çalışan İşçinin SGK (Sigorta) Hakları

✔ SGK bildirimi zorunludur

✔ Primler tam ve gerçek ücret üzerinden yatırılmalıdır

✔ Eksik prim → işçi alacak davası konusu olur

Evden Çalışan İşçinin İzin Hakları

Evden çalışan işçi;

1. Yıllık ücretli izin

2. Resmî tatil

3. Ulusal bayram

4. Hafta tatili

haklarından aynen yararlanır.

“Zaten evdesin, izin gerekmez” yaklaşımı hukuka aykırıdır.

Evden Çalışan İşçinin İş Sağlığı ve Güvenliği Hakları

✔ İşveren:

• Çalışma ekipmanlarını sağlamalı

• Riskler hakkında bilgilendirme yapmalı

• Ergonomik çalışma koşullarını gözetmelidir

• Evde yaşanan iş kazaları da iş kazası sayılabilir.

Evden Çalışan İşçinin Kıdem ve İhbar Tazminatı

✔Evden çalışma süresi kıdeme dahildir

✔Ofiste çalışılan süreyle fark yoktur

✔Tazminat hesabı gerçek ücret üzerinden yapılır

Evden Çalışan İşçi Haklı Nedenle Fesih Yapabilir mi?

✔ Aşağıdaki durumlarda haklı fesih mümkündür:

• Maaşın geç/eksik ödenmesi

• Fazla mesainin ödenmemesi

• SGK primlerinin eksik yatırılması

• Sürekli mesai dışı çalışma dayatması

• Mobbing

• Hakların tek taraflı azaltılması

-Bu durumda işçi kıdem tazminatı alır.