İşçinin kendi kusuru olmadan gözaltına alınması veya tutuklanması halinde iş sözleşmesi feshedilirse ihbar tazminatı ödenir mi? İş Kanunu m.17 ve m.25 kapsamında işçinin haklarını öğrenin.
İşçinin Kendi Kusuru Olmadan Gözaltına Alınması veya Tutuklanması Durumunda İhbar Tazminatı Ödenir Mi?
Çalışma hayatında sık karşılaşılmasa da önemli sonuçlar doğuran konulardan biri, işçinin gözaltına alınması veya tutuklanması nedeniyle işe devam edememesidir. Özellikle işçinin herhangi bir kusuru bulunmadan yürütülen bir soruşturma kapsamında gözaltına alınması ya da tutuklanması halinde iş sözleşmesinin akıbeti ve ihbar tazminatı hakkı merak edilmektedir.
Peki, işçi kendi kusurundan kaynaklanmayan bir nedenle gözaltına alınır veya tutuklanırsa işveren ihbar tazminatı ödemek zorunda mıdır?
Gözaltı ve Tutukluluk İş Sözleşmesini Kendiliğinden Sona Erdirmiyor
Öncelikle bilinmelidir ki gözaltına alınmak veya tutuklanmak, iş sözleşmesini otomatik olarak sona erdiren bir durum değildir.
İşçinin işe gelememesi nedeniyle işverenin fesih hakkı doğabilir. Ancak bu hakkın hangi koşullarda kullanılacağı ve fesih türü, işçinin işe devamsızlık süresine göre değişmektedir.
İş Kanunu Ne Diyor?
4857 Sayılı İş Kanunu Madde 25/IV
İşverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı şu şekilde düzenlenmiştir:
"İşçinin gözaltına alınması veya tutuklanması halinde devamsızlığın 17'nci maddede belirtilen bildirim süresini aşması."
Bu düzenlemeye göre işverenin haklı fesih hakkı doğabilmesi için sadece gözaltı veya tutuklama yeterli değildir.
Devamsızlık süresinin, işçinin kıdemine göre belirlenen ihbar süresini aşması gerekir.
Örneğin;
6 aydan az kıdemde 2 hafta,
6 ay – 1,5 yıl arasında 4 hafta,
1,5 yıl – 3 yıl arasında 6 hafta,
3 yıldan fazla kıdemde 8 hafta
olan ihbar süreleri aşılmadan yapılan fesihlerde farklı hukuki sonuçlar ortaya çıkabilir.
İşçi Kusursuzsa İhbar Tazminatı Alabilir Mi?
Burada kritik nokta gözaltı veya tutuklamanın işçinin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığı değildir.
İş Kanunu m.25/IV kapsamında şartlar oluşmuşsa işveren haklı nedenle fesih yapabilir ve bu durumda kural olarak ihbar tazminatı ödeme yükümlülüğü doğmaz.
Çünkü haklı nedenle fesihte ihbar süresi uygulanmaz.
Ancak devamsızlık süresi ihbar süresini aşmamışsa ve işveren buna rağmen iş sözleşmesini sona erdirirse, yapılan feshin niteliğine göre işçinin ihbar tazminatı talep etme hakkı gündeme gelebilir.
Kıdem Tazminatı Açısından Durum Nedir?
İş Kanunu m.25/IV kapsamında yapılan fesihler, ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihlerden farklıdır.
Bu nedenle uygulamada ve Yargıtay kararlarında, gerekli şartların oluşması halinde işçinin kıdem tazminatına hak kazanabileceği kabul edilmektedir.
Yani işveren ihbar tazminatı ödemeden fesih yapabilse bile, kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü doğabilir.
Beraat Kararı Sonucu Değiştirir Mi?
Uygulamada sıkça sorulan sorulardan biri de budur.
İşçinin daha sonra beraat etmesi, işverenin fesih tarihinde sahip olduğu haklı fesih yetkisini her zaman ortadan kaldırmaz.
Mahkemeler genellikle fesih tarihindeki koşulları esas alarak değerlendirme yapmaktadır.
Ancak her olayın kendine özgü şartları bulunduğundan, gözaltı ve tutuklama süreci ile fesih tarihi birlikte incelenmelidir.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre işverenin haklı fesih hakkının doğabilmesi için gözaltı veya tutukluluk nedeniyle oluşan devamsızlığın İş Kanunu'nun 17. maddesindeki bildirim sürelerini aşması gerekir.
Bu süreler aşılmadan yapılan fesihlerde işçinin ihbar tazminatı ve diğer işçilik alacakları bakımından farklı değerlendirmeler yapılabilmektedir.
Sonuç
İşçinin kendi kusuru olmadan gözaltına alınması veya tutuklanması tek başına işverene derhal fesih hakkı vermez. Ancak gözaltı veya tutukluluk nedeniyle oluşan devamsızlık süresi, İş Kanunu'nun 17. maddesinde düzenlenen ihbar sürelerini aşarsa işveren İş Kanunu m.25/IV uyarınca haklı nedenle fesih yapabilir. Bu durumda kural olarak ihbar tazminatı ödenmez.
Bununla birlikte fesih şartlarının oluşup oluşmadığı, devamsızlık süresi, işçinin kıdemi ve somut olayın özellikleri dikkatle değerlendirilmelidir. Yanlış yapılan fesihler işveren açısından ciddi tazminat sorumluluklarına yol açabilir.
AVUKAT DESTEĞİ İÇİN ULAŞABİLİRSİNİZ
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar