İş Sözleşmesinde “Zam Yapılacaktır” Maddesi Olmasına Rağmen Zam Yapmayan İşverene Karşı Ne Yapılabilir?
İş sözleşmesinde zam yapılacağı yazmasına rağmen işveren zam yapmıyorsa işçi ne yapabilir? Zam alacağı, haklı fesih, kıdem tazminatı ve dava süreci hakkında detaylı bilgi.
İş Sözleşmesinde Zam Taahhüdüne Uymayan İşverenin Hukuki Sorumluluğu
Birçok işçi, iş sözleşmesinde veya ek protokollerde yer alan ücret artışı hükümlerine güvenerek çalışmaya devam etmektedir. Ancak uygulamada bazı işverenler, sözleşmede açıkça yer alan zam taahhütlerine rağmen ücret artışı yapmamakta veya eksik zam uygulamaktadır.
Peki iş sözleşmesinde "her yıl zam yapılacaktır", "enflasyon oranında ücret artışı uygulanacaktır" ya da belirli bir oranda ücret artışı öngören bir hüküm bulunmasına rağmen işveren bu yükümlülüğünü yerine getirmezse işçi hangi haklara sahiptir?
İşveren Sözleşmeye Uymak Zorundadır
Türk Borçlar Kanunu'nun 26. maddesi gereğince taraflar, kanuna ve ahlaka aykırı olmamak şartıyla sözleşme özgürlüğüne sahiptir. Yapılan sözleşme tarafları bağlar.
İş sözleşmesinde;
Her yıl belirli oranda zam yapılacağı,
TÜİK enflasyon oranında artış uygulanacağı,
Asgari ücret artış oranı kadar zam yapılacağı,
Belirli tarihlerde ücret revizyonu yapılacağı
kararlaştırılmışsa, işveren bu hükümlere uymakla yükümlüdür.
İşverenin tek taraflı olarak bu maddeleri görmezden gelmesi hukuken mümkün değildir.
Zam Yapılmaması Ücretin Eksik Ödenmesi Sayılır mı?
Evet.
İş sözleşmesinde açık şekilde kararlaştırılan ücret artışının uygulanmaması halinde işçinin hak ettiği ücret ile fiilen ödenen ücret arasında fark oluşur.
Bu durumda işçi;
Zam farkı alacağı,
Eksik ödenen ücret alacağı,
Bu alacaklara ilişkin faiz
talep edebilir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca ücretin tam ve zamanında ödenmesi işverenin temel borçlarından biridir.
İşçi Haklı Nedenle Fesih Yapabilir Mi?
Bazı durumlarda evet.
4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-e maddesi şöyledir:
"İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse işçi iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir."
Eğer zam uygulanmaması nedeniyle işçinin sözleşmesel ücreti eksik ödeniyorsa, bu durum haklı fesih sebebi oluşturabilir.
Ancak her somut olayın ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Özellikle sözleşmedeki zam hükmünün açık, belirli ve uygulanabilir olması önem taşır.
Haklı Fesih Halinde İşçi Hangi Haklarını Alır?
İşçi, haklı nedenle fesih hakkını kullanırsa;
✅ Kıdem tazminatı
✅ Birikmiş ücret alacakları
✅ Zam farkı alacakları
✅ Fazla mesai, yıllık izin ve diğer işçilik alacakları
için talepte bulunabilir.
Ancak kendi fesheden taraf olduğu için ihbar tazminatı talep edemez.
Zam Maddesi Belirsizse Ne Olur?
Uygulamada sıkça karşılaşılan ifadelerden biri de:
"İşçiye performansına göre zam yapılacaktır."
"İşveren gerekli gördüğü takdirde ücret artışı yapabilir."
şeklindeki düzenlemelerdir.
Bu tür hükümler kesin ve bağlayıcı zam taahhüdü içermediğinden, haklı fesih değerlendirmesi daha farklı yapılabilir.
Bu nedenle sözleşmedeki zam maddesinin içeriği büyük önem taşır.
Yargıtay Ne Diyor?
Yargıtay'ın yerleşik uygulamalarına göre ücretin eksik ödenmesi, geç ödenmesi veya sözleşmede kararlaştırılan ücret unsurlarının uygulanmaması işçi açısından haklı fesih nedeni oluşturabilmektedir.
Mahkemeler özellikle;
Sözleşme içeriğini,
İşverenin zam uygulamalarını,
Ücret bordrolarını,
Yazılı bildirimleri
birlikte değerlendirerek karar vermektedir.
İşçi Ne Yapmalıdır?
İşverenin sözleşmedeki zam yükümlülüğünü yerine getirmediğini düşünen işçi;
İş sözleşmesini incelemeli,
Zam maddesini yazılı olarak işverene hatırlatmalı,
Bordro ve ücret kayıtlarını saklamalı,
Hak kaybı yaşamamak için hukuki destek almalıdır.
Özellikle haklı fesih kararı verilmeden önce sürecin uzman bir iş hukuku avukatı tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşır.
Sonuç
İş sözleşmesinde açıkça yer alan zam hükmüne rağmen ücret artışı yapılmaması, işverenin sözleşmeye aykırı davranışı anlamına gelebilir. Zam yapılmaması nedeniyle işçinin ücretinin eksik ödenmesi halinde ücret farkı alacağı talep edilebileceği gibi, şartları oluşmuşsa işçi haklı nedenle fesih yaparak kıdem tazminatına da hak kazanabilir.
Hak kaybı yaşamamak ve somut olayınıza uygun hukuki yol haritasını belirlemek için iş hukuku alanında profesyonel destek alınması önemlidir.
AVUKAT DESTEĞİ İÇİN ULAŞABİLİRSİNİZ
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar