İşe Gidiş-Geliş Servis Süresi Mesai Sayılır mı? Hangi Durumlarda Ücrete Dahildir?İşveren servisinde geçen süre çalışma süresinden sayılır mı? Servisle işe gidiş-dönüş mesaiye dahil edilir mi? İş Kanunu ve Yargıtay kararları kapsamında işçinin hakları.
İş Yerine Gidiş-Dönüş Servislerinde Geçen Süreler Hangi Durumlarda Mesaiye Dahil Edilir?
İşveren tarafından tahsis edilen servis araçlarıyla işe gidip gelen birçok işçi, serviste geçen sürenin çalışma süresinden sayılıp sayılmadığını merak etmektedir. Özellikle uzak bölgelerde bulunan fabrikalar, organize sanayi bölgeleri, maden sahaları, şantiyeler ve büyük üretim tesislerinde servis yolculukları bazen günde birkaç saati bulabilmektedir.
Peki, işveren servisinde geçen süre mesai sayılır mı? İşçi bu süreler için ücret veya fazla mesai talep edebilir mi?
Genel Kural: Ev ile İş Arasındaki Yol Süresi Çalışma Süresinden Sayılmaz
4857 sayılı İş Kanunu'nun 66. maddesi uyarınca kural olarak işçinin;
Evinden iş yerine giderken,
İşten evine dönerken,
geçirdiği süre çalışma süresinden sayılmaz.
İşverenin servis hizmeti sunması da tek başına bu süreyi çalışma süresi hâline getirmez.
Dolayısıyla normal şartlarda servis aracında geçirilen zaman için ayrıca ücret veya fazla mesai talep edilemez.
Hangi Durumlarda Serviste Geçen Süre Çalışma Süresine Dahil Edilir?
Her olay aynı değildir. Bazı durumlarda servis yolculuğu çalışma süresi olarak kabul edilebilir.
1. İşçi Yolculuk Sırasında Çalıştırılıyorsa
Serviste;
Telefon görüşmeleri yapması isteniyorsa,
Müşteri taleplerini cevaplıyorsa,
Bilgisayar üzerinden çalışıyorsa,
Günlük rapor hazırlıyorsa,
İş organizasyonu yürütüyorsa,
artık bu süre yalnızca yolculuk değil, fiili çalışma niteliği taşıyabilir.
Bu durumda çalışma süresi ve fazla mesai hesabına dahil edilmesi gündeme gelebilir.
2. İşveren İşçiyi Gün İçinde Başka Bir İşyerine Gönderiyorsa
İşçi;
Gün içinde başka bir şubeye,
Başka bir fabrikaya,
Şantiyeye,
Müşteri ziyaretine,
Görev yerine,
işverenin talimatıyla gönderiliyorsa, bu yolculuklar çoğu durumda çalışma süresinden sayılır.
Çünkü bu süre artık işe gidiş değil, işin görülmesi kapsamında yapılan görevlendirmedir.
3. İşverenin Belirlediği Toplanma Noktasından Sonra Başlayan Yolculuk
Bazı sektörlerde işçiler önce işveren tarafından belirlenen merkezde toplanmakta, ardından toplu şekilde çalışma sahasına götürülmektedir.
Özellikle;
Maden işletmeleri,
Enerji tesisleri,
Şantiyeler,
Limanlar,
Havalimanı operasyonları,
gibi işlerde işverenin organizasyonu kapsamında geçen yolculuk süresi, somut olayın özelliklerine göre çalışma süresi olarak değerlendirilebilir.
İşveren "Servis Veriyorum, Mesai Sayılmaz" Diyebilir mi?
Her zaman hayır.
Servis hizmeti verilmesi tek başına çalışma süresi oluşturmasa da, işçi bu sırada iş görme borcunu yerine getiriyor veya tamamen işverenin emir ve talimatı altında bulunuyorsa hukuki değerlendirme değişebilir.
Bu nedenle her olay kendi koşulları içinde incelenmelidir.
Serviste Geçen Süre Fazla Mesai Hesabını Etkiler mi?
Eğer servis süresi çalışma süresinden sayılacak nitelikteyse;
Günlük çalışma süresine eklenebilir.
Haftalık 45 saat hesabına dahil edilebilir.
Şartları oluşursa fazla çalışma alacağı doğabilir.
Bu hesaplama, işçinin yaptığı iş ve çalışma düzenine göre değişiklik gösterebilir.
Servis Süresi Nasıl İspatlanır?
İşçi;
Servis güzergâh kayıtları,
GPS kayıtları,
Araç takip sistemi verileri,
Personel servis listeleri,
Görevlendirme yazıları,
E-postalar,
WhatsApp yazışmaları,
Tanık beyanları,
Kamera kayıtları,
ile iddiasını destekleyebilir.
Özellikle işverenin görevlendirme kayıtları ve dijital veriler önemli delil niteliğindedir.
İşveren Bu Sürelerin Ücretini Ödemezse Ne Yapılabilir?
Çalışma süresinden sayılması gereken servis yolculukları nedeniyle ücret veya fazla çalışma alacağı doğmuşsa işçi;
Zorunlu arabuluculuğa başvurabilir,
İş Mahkemesinde alacak davası açabilir,
Şartların oluşması halinde 4857 sayılı İş Kanunu'nun 24/II-e maddesi kapsamında haklı nedenle fesih hakkını değerlendirebilir.
Haklı fesih kararı verilmeden önce hukuki destek alınması önemlidir.
Yargıtay'ın Yaklaşımı
Yargıtay'ın yerleşik kararlarında;
Ev ile iş yeri arasındaki olağan ulaşım süresinin çalışma süresinden sayılmayacağı,
Ancak işverenin talimatıyla yapılan görevlendirmeler ve iş görme borcunun ifa edildiği yolculukların çalışma süresi olarak değerlendirilebileceği,
Her somut olayın özelliklerine göre değerlendirme yapılması gerektiği
kabul edilmektedir.
İşçi Hak Kaybı Yaşamamak İçin Ne Yapmalıdır?
Servis süresinin çalışma süresi olduğunu düşünen işçiler;
Günlük çalışma ve yolculuk saatlerini not etmelidir.
Görevlendirme yazılarını saklamalıdır.
Serviste yapılan işlere ilişkin yazışmaları muhafaza etmelidir.
GPS ve servis kayıtlarının korunmasını sağlamalıdır.
Hukuki süreç başlamadan önce uzman desteği almalıdır.
Sonuç
Kural olarak işçinin evi ile iş yeri arasında servis aracında geçirdiği süre çalışma süresinden sayılmaz. Ancak işçinin yolculuk sırasında fiilen çalıştırılması, işveren tarafından başka bir görev yerine gönderilmesi veya tamamen işverenin organizasyonu kapsamında iş görme borcunu yerine getirmesi hâlinde bu sürelerin çalışma süresi olarak kabul edilmesi mümkündür. Böyle durumlarda işçi, şartların oluşması halinde ücret ve fazla mesai alacaklarını talep edebilir.
AVUKAT DESTEĞİ İÇİN ULAŞABİLİRSİNİZ
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar