1. İbadet etmek temel bir haktır ama sınırsız değildir
İbadet, din ve vicdan özgürlüğü kapsamındadır
Ancak işyerinde ibadet:
-İşin yürütülmesini aksatmamalıdır
-İş güvenliğini tehlikeye atmamalıdır
-İşveren ibadeti tamamen yasaklayamaz, ancak makul kurallar koyabilir
2. Namaz için özel izin zorunlu değildir
İş Kanunu’nda:
o Namaz için ayrı, özel bir izin düzenlenmemiştir
Namaz:
o Genellikle ara dinlenmesi içinde kılınır
İşveren:
o Dinlenme süresi içinde ibadete karışamaz
o Ek süre vermek zorunda da değildir
3. İbadet yeri (mescit) zorunluluğu
Kanunen her işyerinde mescit açma zorunluluğu yoktur
Ancak: Büyük işyerlerinde
-Uygunluk varsa mescit sağlanması makul bir beklenti sayılır
-İşveren, uygun alan varsa keyfi olarak engel olmamalıdır
4. Cuma namazı için izin meselesi
Cuma namazı için:
o Otomatik, zorunlu bir izin hakkı yoktur
Ancak:
o Çalışma düzeni uygunsa
o Vardiya veya izinle telafi edilebiliyorsa işverenin makul davranması beklenir
-Sürekli ve keyfi engelleme ayrımcılık tartışması doğurabilir
5. Dini bayram izinleri
Ramazan ve Kurban Bayramı:
o Resmî tatildir
Bu günlerde:
o Çalışılmazsa ücret ödenir
o Çalışılırsa ek ücret ödenir
-Bayram izni kullandırmamak yasal değildir
6. Dini gün ve kandiller
-Kandil, aşure günü vb.:
o Resmî tatil değildir
İşveren bu günler için:
o İzin vermek zorunda değildir
Ancak izin verirse:
o Bu işyeri uygulaması haline gelebilir
7. İbadet nedeniyle ayrımcılık yasaktır
İbadet ettiği için:
o İşçinin dışlanması
o Baskı görmesi
o İşten çıkarılması yasaktır
Bu tür uygulamalar:
o Ayrımcılık
o Mobbing kapsamına girebilir
8. Kıyafet ve ibadet ilişkisi
İşveren:
o İş güvenliği
o Hijyen gerekçesiyle kıyafet kuralı koyabilir
Ancak:
o Sırf dini sebeple
o Keyfi yasaklar hukuka aykırıdır
9. Oruç tutmak işyerinde bir haktır ama özel izin doğurmaz
Oruç tutmak din ve vicdan özgürlüğü kapsamındadır
İşveren:
o Oruç tutulmasını yasaklayamaz
o Oruç tuttuğu için işçiye baskı yapamaz
Ancak oruç:
o Otomatik olarak özel izin,
o Kısa çalışma,
o Erken çıkma hakkı doğurmaz
10. Oruç nedeniyle çalışma saatleri değişir mi?
İş Kanunu’nda:
o Oruç tutan işçiye özel
o Çalışma saati kısaltılması düzenlenmemiştir
İşveren isterse:
o Vardiya değişikliği
o Esnek saat
o Telafi çalışması uygulayabilir ➡️ Bu zorunluluk değil, iyi niyet uygulamasıdır
11. Oruç tutan işçi ağır işte çalıştırılabilir mi?
Kural olarak evet, çalışabilir
Ancak:
o İş güvenliği riski doğuyorsa
o Sağlık sorunu varsa işveren önlem almak zorundadır
Riskli işlerde:
o Görev değişikliği yapılabilir
o Bu değişiklik hak kaybı yaratmamalıdır
12. Oruç tutmadığı için baskı da yasaktır
İşyerinde:
o Oruç tutmayan işçiye baskı
o Dışlama
o Aşağılama da yasaktır
İnanç veya inançsızlık nedeniyle ayrımcılık aynı derecede hukuka aykırıdır
13. Alevi çalışanların ibadet ve inanç hakları
Alevilik de din ve vicdan özgürlüğü kapsamındadır
Alevi çalışan:
o İnancı nedeniyle ayrımcılığa uğrayamaz
o İnancını açıklamaya zorlanamaz
o İnancı nedeniyle baskı göremez
14. Muharrem orucu ve Alevi ibadetleri
Muharrem orucu:
o Resmî tatil değildir
İşveren:
o Otomatik izin vermek zorunda değildir
Ancak:
o İzin talebi makul şekilde değerlendirilmelidir
Sürekli reddetme ve baskı:
o Ayrımcılık
o Mobbing iddiasına yol açabilir
15. Alevi çalışanlara yönelik ayrımcılık örnekleri
Aşağıdakiler hukuka aykırıdır:
-Muharrem orucu nedeniyle alay edilmesi
-Zorla yemek yemeye teşvik
-İnancını açıklamaya zorlama
-Sünni ibadetlere zorlanma
-İnancı nedeniyle terfi veya görev engeli
16. Dini gün ve izinlerde eşitlik ilkesi
İşveren:
o Bir inanç grubuna sürekli izin verip diğerine vermiyorsa ➡️ eşitlik ilkesini ihlal eder
İşyerindeki uygulama emsal oluşturur
SIK SORULAN SORULAR
Oruç tuttuğum için erken çıkabilir miyim? ❌ Yasal zorunluluk yok.
Oruç tutuyorum diye mola uzatılır mı? ❌ Otomatik hak değildir.
Oruç tutmadığım için baskı görürsem ne olur? ➡️ Hukuka aykırıdır.
Muharrem orucu için izin almak zorunda mıyım? ➡️ Evet, resmî tatil değildir.
Alevi olduğumu açıklamak zorunda mıyım? ❌ Hayır.
Alevi ibadetleri için izin verilmeli mi? ➡️ Zorunlu değil ama makul davranılmalıdır.
313
Alevi olduğum için dışlanırsam ne yapabilirim? ➡️ Şikâyet ve dava hakkın vardır.
Sadece Ramazan’da izin verilip Muharrem’de verilmezse? ➡️ Ayrımcılık sayılabilir.
İnancım nedeniyle işten çıkarılırsam? ➡️ Hukuka aykırıdır.
Namaz kılmak için izin almak zorunda mıyım? ➡️ Dinlenme süresindeyse hayır.
Namaz için ekstra mola verilmeli mi? ❌ Yasal zorunluluk yok.
Cuma namazına gitmek için izin hakkım var mı? ➡️ Otomatik hak yok, makul çözüm aranır.
İşveren namazı tamamen yasaklayabilir mi? ❌ Hayır.
Mescit açmak zorunlu mu? ❌ Her işyerinde zorunlu değil.
Bayramda çalışırsam ücret alır mıyım? ✅ Evet, ayrıca ödenir.
İbadet ettiğim için işten çıkarılırsam ne olur? ➡️ Hukuka aykırı olur, dava açılabilir.
Kandillerde izin almak zorunda mıyım? ➡️ Evet, çünkü resmî tatil değildir.
İbadet nedeniyle baskı mobbing sayılır mı? ➡️ Şartlarına göre evet.
İşyerinde başörtüsü yasaklanabilir mi? ➡️ Hayır. İşyerinde başörtüsü kural olarak yasaklanamaz; bu yasak din ve inanç özgürlüğü ile ayrımcılık yasağını ihlal eder.
Yorumlar