Meslek hastalığı tanısı konulan işçinin işverene açabileceği maddi ve manevi tazminat davası şartları, zamanaşımı süresi, tazminat hesaplama ve haklar rehberi.
Meslek Hastalığı Tanısı Konulan İşçinin İşverene Açabileceği Maddi ve Manevi Tazminat Davaları
İşçinin yürüttüğü işin niteliğinden veya çalışma koşullarından kaynaklanan, tekrarlanan bir sebeple ya da işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık, bedenseli veya ruhsal engellilik halleri "Meslek Hastalığı" (5510 sayılı Kanun m. 14) olarak tanımlanır.
Gerekli iş sağlığı ve güvenliği önlemlerini almayan, işçiyi uygunsuz koşullarda çalıştıran veya meslek hastalığı riskini önlemeyen işverenlere karşı işçinin (veya vefatı halinde yakınlarının) Maddi ve Manevi Tazminat Davası açma hakkı bulunmaktadır.
İşte meslek hastalığı tanısı konulan işçinin işverene açabileceği davaların kapsamı, hesaplama kriterleri ve yasal süreçleri:
1. Maddi Tazminat Davası Kapsamında Neler Talep Edilebilir?
Maddi tazminat, meslek hastalığı nedeniyle işçinin uğradığı malvarlığı kayıplarının ve gelecekte uğrayacağı ekonomik zararların karşılanmasını amaçlar (Türk Borçlar Kanunu m. 54).
İşçinin talep edebileceği temel maddi tazminat kalemleri şunlardır:
Sürekli İş Göremezlik Tazminatı (Beden Gücü Kaybı Tazminatı): Meslek hastalığı sonucu işçide kalıcı bir maluliyet/iş gücü kaybı oranı (örneğin %20, %40 vb.) oluşmuşsa, işçinin kalan çalışma yaşamı boyunca uğrayacağı gelir kaybı hesaplanır ve işverenden tahsil edilir.
Geçici İş Göremezlik Tazminatı (Maaş/Gelir Kaybı): İşçinin tedavi gördüğü, çalışamadığı ve istirahatli olduğu dönemde kaybettiği kazançlar ile SGK tarafından ödenmeyen eksik kalan ödemeler işverenden istenir.
Tedavi ve İyileşme Giderleri: SGK tarafından karşılanmayan ilaç, özel tedavi, terapi, fizik tedavi, tıbbi cihaz, tıbbi bakım ve hastane masrafları.
Çalışma Gücünün Azalmasından Doğan Kayıplar: İşçinin hastalığı nedeniyle eski işini yapamaması veya daha düşük ücretli bir işte çalışmak zorunda kalması durumunda doğan kazanç farkı.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı (Ölüm Halinde): Meslek hastalığı nedeniyle işçinin vefat etmesi halinde, işçinin bakmakla yükümlü olduğu kişilerin (eş, çocuk, anne-baba) yoksun kaldığı ekonomik destek için açılan tazminat davasıdır.
2. Manevi Tazminat Davası
Meslek hastalığına yakalanan işçi, yaşadığı bedensel acı, ruhsal çöküntü, elem, geleceğe yönelik kaygılar ve yaşam kalitesinin düşmesi nedeniyle Manevi Tazminat (TBK m. 56) talep edebilir.
Manevi tazminat bir zenginleşme aracı değil; işçinin duyduğu psikolojik ve bedensel ızdırabı hafifletmeyi amaçlayan bir tatmin aracıdır.
Hakim; işverenin kusur oranını, işçinin maluliyet derecesini, hastalığın ağırlığını ve tarafların ekonomik durumunu göz önüne alarak uygun bir manevi tazminat miktarına hükmeder.
İşçinin meslek hastalığı nedeniyle vefat etmesi durumunda, yakınları (eş, çocuk, anne, baba, kardeşler) da kendi adlarına ayrı ayrı manevi tazminat davası açabilirler.
3. Tazminat Miktarı Nasıl Hesaplanır?
Meslek hastalığı tazminat davalarında mahkemenin hesaplama yapabilmesi için şu 3 temel unsurun netleşmesi gerekir:
Maluliyet (İş Göremezlik) Oranı: Sağlık Bakanlığı veya Üniversite Hastanelerinin Sağlık Kurulları / Adli Tıp Kurumu tarafından belirlenen resmi maluliyet yüzdesi.
Kusur Oranı (İSG İhmali): Mahkemece atanan iş güvenliği uzmanı bilirkişilerin raporu doğrultusunda; işverenin İSG önlemlerini alma konusundaki kusuru ile işçinin müterafik (kaçınılmazlık/kendi) kusuru tespit edilir.
SGK Ödemelerinin Düşülmesi (Peşin Sermaye Değeri): SGK tarafından işçiye bağlanan Sürekli İş Göremezlik Gelirinin ilk ödenen peşin sermaye değeri, mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla hesaplanan toplam maddi tazminattan düşülür; aradaki fark tazminat işveren tarafından ödenir.
4. Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?
Meslek hastalığı nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında zamanaşımı süresi 10 Yıldır.
Zamanaşımının Başlangıcı: Zamanaşımı süresi, meslek hastalığının meydana geldiği tarihte değil; Meslek Hastalığı Sağlık Kurulu Raporu ile hastalığın ve maluliyet oranının KESİNLEŞTİĞİ tarihten itibaren işlemeye başlar.
Eğer hastalık zaman içinde ilerler (gelişen ve değişen durum) ve maluliyet oranı artarsa, her yeni artış raporu tarihi ile 10 yıllık zamanaşımı süresi yeniden başlar.
5. Dava Açılmadan Önce Zorunlu Adım: Arabuluculuk
İş hukukundan kaynaklanan tüm tazminat davalarında olduğu gibi, meslek hastalığı nedeniyle açılacak maddi ve manevi tazminat davalarında da Dava Şartı Arabuluculuk zorunludur.
Dava açılmadan önce Adliye'deki Arabuluculuk Bürosu’na başvurulur.
Arabuluculuk görüşmelerinde işverenle tazminat miktarı üzerinde anlaşma sağlanamazsa düzenlenen "Anlaşamama Tutanağı" ile birlikte İş Mahkemesi’nde dava açılır.
Meslek Hastalığına Yakalanan İşçinin İzlemesi Gereken Rehber
Meslek Hastalığını Tespit Ettirin: Yetkili Meslek Hastalıkları Hastaneleri veya Üniversite Tıp Fakültesi Hastanelerinden resmi Meslek Hastalığı Tıbbi Tanı Raporu alın.
SGK Bildirimi Yapın: Durumu SGK’ya bildirerek Kocatepe/Yüksek Sağlık Kurulu tarafından meslek hastalığının ve maluliyet oranının tescil edilmesini sağlayın.
Hukuki Süreci Başlatın: Arabulucuya başvurarak maddi-manevi tazminat taleplerinizi sunun, anlaşma sağlanamaması halinde dosyanızı İş Mahkemesi’ne taşıyın.
AVUKATA BAŞVURUN
Haklarınızı bilmek, çalışma hayatında hak kaybı yaşamamak ve işyerindeki süreçleri daha bilinçli yönetmek için artık beklemenize gerek yok. Avukat Ferhat Ayhan tarafından kaleme alınan “İşçiler İçin El Kitabı (İşçi Hakları Sade Anlatımla)” e-kitabı; ücret, fazla mesai, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin, mobbing, işten çıkarılma süreçleri ve diğer temel işçi haklarını sade ve anlaşılır bir dille anlatmaktadır. E-kitabı şimdi indirerek çalışma hayatında daha güçlü, daha bilinçli ve daha hazırlıklı adımlar atabilirsiniz.
Sonuç olarak, işçilerin haklarını zamanında bilmesi ve doğru şekilde kullanması, ileride yaşanabilecek birçok mağduriyetin önüne geçebilir. Ücret alacakları, fazla mesai, haksız fesih, tazminat, izin hakları ve işyerinde yaşanan diğer uyuşmazlıklarda profesyonel hukuki destek almak büyük önem taşır. İş hukuku süreçlerinde güvenilir ve etkili destek almak için Avukat Ferhat Ayhan ile geçebilirsiniz.
Yorumlar